Bạn đang vận hành xe nâng, cầu trục nhưng chưa sở hữu thẻ an toàn vận hành thiết bị nâng? Đây không chỉ là thiếu sót về mặt giấy tờ hành chính. Việc bỏ qua quy định này đang đặt doanh nghiệp trước rủi ro bị xử phạt hành chính lên tới hàng chục triệu đồng theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, đồng thời đe dọa trực tiếp đến tính mạng người lao động.
Bài viết dưới đây sẽ giải mã chi tiết các quy định pháp lý, quy trình huấn luyện và cấp thẻ chuẩn xác nhất năm 2025.
1. Thẻ an toàn vận hành thiết bị nâng là gì?
Thẻ an toàn vận hành thiết bị nâng là loại giấy tờ pháp lý xác nhận người lao động đã hoàn thành chương trình huấn luyện và đạt kết quả kiểm tra sát hạch về kỹ thuật an toàn chuyên biệt cho các dòng máy nâng hạ. Theo quy định tại Nghị định 44/2016/NĐ-CP, đây là chứng chỉ bắt buộc dành riêng cho Nhóm 3 (nhóm đối tượng làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn vệ sinh lao động).
Thực tế, không ít người vận hành và doanh nghiệp vẫn còn nhầm lẫn giữa chứng chỉ nghề và thẻ an toàn lao động. Để đảm bảo tính pháp lý và an toàn tuyệt đối, bạn cần phân biệt rõ:
-
Chứng chỉ nghề (Sơ cấp nghề): Là minh chứng cho năng lực chuyên môn, xác nhận bạn biết cách điều khiển thiết bị (kỹ năng vận hành).
-
Thẻ an toàn lao động: Là chứng chỉ pháp lý xác nhận bạn biết cách làm việc an toàn, có khả năng nhận diện và phòng ngừa các rủi ro (kỹ năng bảo vệ tính mạng).
Để đủ điều kiện làm việc hợp pháp tại các công trường hay nhà máy, người lao động bắt buộc phải sở hữu song song cả hai loại giấy tờ này.
2. Đối tượng bắt buộc phải có thẻ an toàn thiết bị nâng
Căn cứ theo Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH ban hành danh mục công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, những đối tượng sau bắt buộc phải tham gia huấn luyện và được cấp thẻ an toàn lao động nhóm 3:
-
Người vận hành xe nâng: Xe nâng hàng (Forklift) động cơ dầu/điện, xe nâng người tự hành.
-
Người vận hành thiết bị nâng hạ: Cầu trục, cổng trục, cần trục, pa lăng điện, tời điện.
-
Người vận hành thang máy: Thang máy tải hàng, thang máy xây dựng (vận thăng).
-
Người làm tín hiệu/móc cáp: Người chịu trách nhiệm ra hiệu lệnh (Signalman) và người trực tiếp móc cáp/xích vào kiện hàng (Slinger).
Lưu ý quan trọng: Quy định áp dụng cho cả người lao động đang trong thời gian thử việc hoặc học nghề.
3. Căn cứ pháp lý và thời hạn hiệu lực của thẻ
Việc cấp và quản lý thẻ an toàn vận hành thiết bị nâng phải tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống hành lang pháp lý hiện hành. Điều này đảm bảo tính thống nhất trong công tác kiểm tra của cơ quan chức năng và bảo vệ quyền lợi tối đa cho doanh nghiệp.
3.1 Hệ thống căn cứ pháp lý
Mọi hoạt động huấn luyện và cấp thẻ đều dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật sau:
-
Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 (Số 84/2015/QH13): Văn bản pháp lý cao nhất quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên.
-
Nghị định 44/2016/NĐ-CP & Nghị định 140/2018/NĐ-CP: Quy định chi tiết về hoạt động huấn luyện, cấp thẻ và điều kiện của tổ chức huấn luyện.
-
Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH: Ban hành danh mục các công việc có yêu cầu nghiêm ngặt (bao gồm vận hành thiết bị nâng).
-
Thông tư 19/2017/TT-BLĐTBXH: Quy định về nội dung chương trình khung huấn luyện chuẩn.
3.2 Thời hạn hiệu lực của thẻ
Khác với bằng lái hay chứng chỉ nghề có giá trị vĩnh viễn, thẻ an toàn vận hành thiết bị nâng có thời hạn tối đa là 02 năm.
Quy định này bắt nguồn từ tính chất nguy hiểm của thiết bị nâng, đòi hỏi người vận hành phải liên tục cập nhật kiến thức và rèn luyện kỹ năng nhận diện rủi ro. Cụ thể:
-
Huấn luyện định kỳ: Ít nhất 02 năm một lần, người lao động phải tham gia khóa huấn luyện định kỳ để được cấp thẻ mới.
-
Gia hạn kịp thời: Trong vòng 30 ngày trước khi thẻ hết hạn, doanh nghiệp cần chủ động lập danh sách huấn luyện lại để đảm bảo công việc không bị gián đoạn.
-
Huấn luyện lại đột xuất: Trường hợp người lao động chuyển đổi vị trí công việc, thay đổi công nghệ thiết bị hoặc nghỉ việc từ 06 tháng trở lên, thẻ cũ sẽ không còn giá trị và bắt buộc phải tham gia huấn luyện lại từ đầu.
Xem ngay: Thẻ an toàn lao động có thời hạn bao lâu
4. Chương trình huấn luyện cấp thẻ an toàn vận hành thiết bị nâng
Một khóa huấn luyện tiêu chuẩn tại các đơn vị uy tín như An Toàn Công nghiệp thường kéo dài tối thiểu 24 giờ. Giáo trình được thiết kế chuyên biệt để bám sát thực tế sản xuất.
Nội dung đào tạo bao gồm 4 phần trọng tâm:
- Chính sách pháp luật: Cập nhật quyền, nghĩa vụ của người lao động và người sử dụng lao động trong công tác an toàn vệ sinh lao động.
- Kiến thức tổng quan: Hiểu rõ cấu tạo thiết bị, các thông số kỹ thuật an toàn, biểu đồ tải trọng và giới hạn tải trọng làm việc an toàn (SWL – Safe Working Load).
- Kỹ năng an toàn thực tế (Trọng tâm):
- Quy trình kiểm tra thiết bị đầu ca làm việc (Checklist an toàn).
- Kỹ thuật móc cáp (Slinging) và lựa chọn cáp vải/cáp thép phù hợp.
- Hệ thống tín hiệu tay chuẩn (Hand signals) trong phối hợp nâng hạ.
- Phương án xử lý sự cố khẩn cấp: Đứt cáp, mất phanh, rò rỉ thủy lực.
- Kiểm tra kết thúc khóa học: Học viên làm bài kiểm tra trắc nghiệm hoặc tự luận để đánh giá năng lực.
Có thể bạn quan tâm:
5. Mức phạt nếu không có thẻ an toàn thiết bị nâng
Chế tài xử phạt đối với hành vi không tổ chức huấn luyện và cấp thẻ cho người vận hành thiết bị nâng hiện nay rất nghiêm khắc. Việc tuân thủ pháp luật không chỉ giúp bảo vệ an toàn cho người lao động mà còn bảo vệ doanh nghiệp trước những rủi ro tài chính nặng nề.
Căn cứ theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với doanh nghiệp sẽ được xác định dựa trên tổng số lượng người lao động vi phạm tại thời điểm kiểm tra. Cụ thể như sau:
-
Phạt từ 10.000.000 đến 20.000.000 đồng: Nếu vi phạm từ 01 đến 10 người.
-
Phạt từ 20.000.000 đến 40.000.000 đồng: Nếu vi phạm từ 11 đến 50 người.
-
Phạt từ 40.000.000 đến 60.000.000 đồng: Nếu vi phạm từ 51 đến 100 người.
-
Phạt từ 60.000.000 đến 80.000.000 đồng: Nếu vi phạm từ 101 đến 300 người.
-
Phạt từ 80.000.000 đến 100.000.000 đồng: Nếu vi phạm từ 301 người trở lên.
Nghiêm trọng hơn, nếu để xảy ra tai nạn lao động chết người do người vận hành chưa được huấn luyện, chủ doanh nghiệp và những người liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt tù lên đến 12 năm. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn đối mặt với nguy cơ bị đình chỉ hoạt động thiết bị hoặc tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh có thời hạn.
6. Quy trình đăng ký và cấp thẻ tại An Toàn Công Nghiệp
Để tối ưu hóa thời gian và đảm bảo tuân thủ đúng quy định, An Toàn Công Nghiệp triển khai quy trình hỗ trợ doanh nghiệp gồm 4 bước:
- Đăng ký danh sách: Doanh nghiệp gửi danh sách học viên (Họ tên, ngày sinh, ảnh thẻ).
- Tổ chức huấn luyện: Doanh nghiệp có thể lựa chọn tổ chức lớp học tập trung tại cơ sở của tổ chức huấn luyện hoặc triển khai huấn luyện trực tiếp ngay tại nhà máy/văn phòng.
- Kiểm tra sát hạch: Đánh giá năng lực thực tế của từng học viên sau khóa học.
- Cấp thẻ cứng và Lưu hồ sơ: Cấp thẻ theo Mẫu 06 – Phụ lục II (NĐ 44/2016).
Thông tin liên hệ:
- Địa chỉ Trụ sở: Lầu 2, 209 Đường 30 Tháng 4, Phường Ninh Kiều, Thành Phố Cần Thơ
- Số Điện thoại: 0901645057
- Email: info@antoancongnghiep.com
- Website: antoancongnghiep.com
7. Những câu hỏi thường gặp
7.1 Mất thẻ an toàn có được cấp lại không?
Có. Nếu bạn đã hoàn thành khóa học và hồ sơ còn lưu trữ tại đơn vị đào tạo, bạn sẽ được hỗ trợ cấp lại thẻ theo quy định.
7.2 Tôi lái xe nâng thành thạo 5 năm rồi, có cần học không?
Vẫn bắt buộc. Kinh nghiệm lái xe (Vận hành) khác hoàn toàn với kiến thức nhận diện rủi ro (An toàn). Pháp luật yêu cầu bạn phải được trang bị kỹ năng xử lý tình huống nguy hiểm để bảo vệ bản thân và đồng nghiệp.
7.3 Thẻ này có giá trị toàn quốc không?
Có. Thẻ an toàn vận hành thiết bị nâng do đơn vị đủ điều kiện cấp có giá trị pháp lý trên toàn lãnh thổ Việt Nam.
7.4 Có thể gộp chung thẻ vận hành xe nâng và cầu trục không?
Không nên. Mặc dù cả hai đều thuộc nhóm thiết bị nâng, nhưng xe nâng và cầu trục có đặc tính kỹ thuật, quy trình vận hành và các yếu tố rủi ro hoàn toàn khác biệt.
Tôi là Trần Văn Thỏa, giảng viên huấn luyện an toàn lao động với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động. Hiện tôi đang công tác tại An Toàn Công Nghiệp, tham gia huấn luyện cho hàng trăm doanh nghiệp trên toàn quốc, đóng góp tích cực trong công tác đào tạo và nâng cao ý thức an toàn lao động tại Việt Nam.
